Không hành động hôm nay, ngày mai không còn thuốc chữa

Đây là khẩu hiệu mà Tổ chức Y tế thế giới đã lấy để kêu gọi các nước cùng chung tay phòng chống kháng thuốc trong đó có Việt Nam.

Sự ra đời của kháng sinh đã đánh dấu kỷ nguyên phát triển mới của y học về điều trị các bệnh nhiễm khuẩn. Sử dụng kháng sinh không chỉ có lợi ích to lớn trong điều trị, chăm sóc người bệnh mà còn được sử dụng trong chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản và trồng trọt để điều trị, phòng chống dịch bệnh trên động vật, cũng như cho mục đích sản xuất.

Tuy nhiên, những loại thuốc này đã được sử dụng rộng rãi, kéo dài, lạm dụng, làm cho các vi sinh vật thích nghi với thuốc, tạo điều kiện cho nhiều loại vi khuẩn trở nên kháng thuốc, làm cho thuốc kém hiệu quả hoặc mất hiệu quả.

Hậu quả khó lường

PGS.TS Lương Ngọc Khuê - Cục trưởng Cục quản lý Khám, chữa bệnh cho biết, tình trạng kháng thuốc không chỉ là mối lo ngại của các bác sỹ lâm sàng trong điều trị mà còn là mối quan tâm chung của toàn xã hội đối với sức khỏe cộng đồng. Kháng thuốc không phải là vấn đề mới, nhưng đã trở nên nguy hiểm, cấp bách, đòi hỏi phải có sự nỗ lực tổng hợp nhằm giúp nhân loại tránh khỏi nguy cơ quay trở lại thời kỳ chưa có kháng sinh. Kháng thuốc ngày nay là vấn đề toàn cầu, đặc biệt nổi trội ở các nước đang phát triển, thế giới mỗi năm có hàng trăm ngàn người chết do kháng thuốc và phải chi phí hàng trăm tỷ USD cho kháng thuốc.

Theo báo cáo năm 2013 của World Crisis trung bình mỗi nước mất từ 04-1,6% GDP quốc gia cho phòng chống kháng thuốc. Hiện nay, nhiều chủng vi khuẩn đã kháng nhiều loại kháng sinh kể cả kháng sinh thế hệ mới. Trong khi đó, việc phát triển các kháng sinh mới đã chững lại từ hơn 30 năm nay và chỉ có một vài kháng sinh mới ra đời, trong khi tỷ lệ kháng của vi khuẩn ngày càng gia tăng. Đó là lý do tại sao Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và các cơ quan quốc tế khác chỉ ra rằng kháng kháng sinh là một mối đe dọa nghiêm trọng, thách thức đối với điều trị trong tương lai.

PGS.TS Lương Ngọc Khuê cho biết, ở Việt Nam, hầu hết các cơ sở khám, chữa bệnh đang phải đối mặt với tốc độ lan rộng các vi khuẩn kháng với nhiều loại kháng sinh. Mức độ và tốc độ kháng thuốc ngày càng gia tăng, đang ở mức báo động. Gánh nặng do kháng thuốc ngày càng tăng do chi phí điều trị tăng lên, ngày điều trị kéo dài, ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh, cộng đồng và sự phát triển chung của xã hội.

Tổ chức Y tế Thế giới nhận định, chúng ta đang sống trong kỷ nguyên phụ thuộc kháng sinh và yêu cầu toàn cầu có trách nhiệm bảo vệ nguồn thuốc kháng sinh quý giá cho thế hệ sau.Trong tương lai, các quốc gia có thể phải đối mặt với khả năng không có thuốc để điều trị hiệu quả các bệnh truyền nhiễm nếu không có các biện pháp can thiệp phù hợp. Nếu không có những giải pháp mạnh mẽ dự kiến đến năm 2050 sẽ có 10 triệu người tử vong do kháng thuốc mỗi năm.

Tùy tiện sử dụng kháng sinh gây hậu quả khó lường. Ảnh minh họa

Sử dụng kháng sinh tùy tiện

Ngay từ khi kháng sinh ra đời đã xuất hiện tình trạng kháng thuốc. Tuy nhiên ở Việt Nam tình trạng kháng thuốc diễn ra trầm trọng hơn do việc sử dụng kháng sinh tùy tiện khi không có đơn của bác sỹ, người dân có thể tự ý mua kháng sinh ở các hiệu thuốc. Không ít dược sỹ bán thuốc không đúng quy định, các bác sỹ điều trị kê đơn thuốc lạm dụng kháng sinh, chỉ định kháng sinh không phù hợp hoặc sử dụng kháng sinh đắt tiền, thế hệ mới. Bên cạnh đó việc sử dụng kháng sinh sử dụng rộng rãi, kéo dài, lạm dụng trong chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản và trồng trọt để điều trị, phòng chống dịch bệnh trên động vật, cũng như cho mục đích sản xuất đã làm cho các vi sinh vật thích nghi với thuốc, tạo điều kiện cho nhiều loại vi khuẩn trở thành kháng thuốc, làm cho thuốc kém hiệu quả hoặc không hiệu quả.

Như trong lĩnh vực phòng chống và điều trị lao, theo đánh giá của Tổ chức Y tế Thế giới, ở Việt Nam, dịch tễ lao còn diễn biến phức tạp. Việt Nam vẫn đứng thứ 12 trong 22 nước có số người bệnh lao cao và đứng thứ 14 trong số 27 nước có gánh nặng bệnh lao kháng đa thuốc.Tỷ lệ lao kháng đa thuốc là 2,7% trong số bệnh nhân lao mới (khoảng 4800 bệnh nhân) và chiếm 19% trong số bệnh nhân lao điều trị lại (khoảng 3400 bệnh nhân). Chi phí điều trị người bệnh lao kháng đa thuốc tăng lên hàng trăm lần so với người bệnh lao không kháng thuốc và thậm chí không thể điều trị được ở một số trường hợp. Hơn nữa mỗi năm có khoảng 350 người bệnh lao phổi mạn tính và hầu hết trong số đó là lao phổi kháng đa thuốc làm nặng hơn tình trạng kháng thuốc hiện nay.

Nguyên nhân vi khuẩn lao kháng thuốc có thể là do vi khuẩn tự biến đổi để tồn tại; do người bệnh không tuân thủ đúng phác đồ điều trị, tự ý ngừng thuốc, giảm liều…; do môi trường ô nhiễm, do khạc nhổ, xả rác bừa bãi nơi công cộng… Đây là những yếu tố khiến Việt Nam có số người mắc lao và bị kháng thuốc cao… Đáng báo động ở Việt Nam đã xuất hiện vi khuẩn kháng thuốc, mức độ kháng ngày càng gia tăng. Tỷ lệ kháng với kháng sinh carbapenem, nhóm kháng sinh mạnh nhất hiện nay lên đến 30%, đặc biệt là các vi khuẩn gram âm. Việt Nam ghi nhận không chỉ một mà vài loại siêu vi khuẩn kháng lại mọi loại thuốc kháng sinh. Phổ biến nhất là nhóm vi khuẩn gram âm đường ruột. Tổ chức Y tế thế giới xếp Việt Nam vào danh sách các nước có tỷ lệ kháng thuốc kháng sinh cao nhất thế giới.

Một số điểm về sử dụng kháng sinh cần đặc biệt ghi nhớ là:
- Kháng sinh không dùng để điều trị các bệnh do virus gây ra như cảm, cúm
- Hãy giữ kháng sinh cho riêng mình: Không dùng chung kháng sinh với người khác. Người khác có thể có những nhiễm khuẩn khác nhau và không thể dùng cùng loại kháng sinh như mình, điều này có thể dẫn đến kháng thuốc
- Không dùng kháng sinh còn lại cho lần sử dụng sau
- Dùng kháng sinh đúng thời điểm. Nếu được kê dùng kháng sinh, điều quan trọng là bạn phải tuân thủ lời khuyên của bác sĩ là dùng kháng sinh như thế nào, thời điểm nào, dùng trong bao lâu
- Hãy thực hiện các bước đơn giản để phòng chống nhiễm khuẩn: Che miệng khi ho, hắt hơi. Rửa tay xà phòng, đặc biệt là trước khi chuẩn bị hoặc trước khi ăn và sau khi lau mũi

Hạt giống tâm hồn: Một ly sữa

Có một cậu bé nghèo bán hàng rong ở các khu nhà để kiếm tiền đi học. Hôm đó, cậu lục túi chỉ còn chỉ còn mấy đồng tiền ít ỏi mà bụng đang rất đói.

Cậu quyết định xin một bữa ăn tại một căn nhà gần đó. Cậu hốt hoảng khi thấy một cô bé dễ thương ra mở cửa. Thay vì xin ăn, cậu ta đành xin một ly nước uống. Cô bé nghĩ rằng cậu ta trông đang đói nên đem ra một ly sữa lớn.

Cậu uống từ từ, rồi hỏi: “Tôi nợ bạn bao nhiêu?”

Cô bé đáp: “Bạn không nợ tôi bao nhiêu cả. Mẹ dạy rằng chúng tôi không bao giờ nhận tiền khi làm một điều tốt.”

Cậu ta nói: “Vậy thì tôi cảm ơn bạn nhiều lắm.”

Khi Howard Kelly rời căn nhà đó, cậu ta không những cảm thấy trong người khoẻ khoắn, mà còn thấy niềm tin vào con người, vào cuộc sống rất mạnh mẽ.

Sau bao năm, cô gái đó bị ốm nghiêm trọng. Các bác sĩ trong vùng bó tay và chuyển cô lên bệnh viện trung tâm thành phố để các chuyên gia chữa trị căn bệnh hiểm nghèo này. Tiến sĩ Howard Kelly được mời làm chuyên gia. Khi nghe tên nơi ở của bệnh nhân, một tia sáng lạ loé lên trong mắt anh ta. Anh đứng bật dậy và đi đến phòng cô gái. Anh nhận ra cô gái ngay lập tức. Anh quay trở lại phòng chuyên gia và quyết tâm phải gắng hết sức để cứu được cô gái. Anh đã quan tâm đặc biệt. Sau thời gian đấu tranh lâu dài, căn bệnh của cô gái đã qua khỏi. Anh cầm tờ hoá đơn thanh toán viện phí, viết gì đó bên lề và cho chuyển lên phòng cô gái.

Cô gái lo sợ không dám mở tờ hoá đơn viện phí ra, bởi vì cô chắc chắn rằng đến suốt đời thì cô cũng khó mà thanh toán hết số tiền này.

Cuối cùng cô can đảm nhìn, và chú ý đến dòng chữ bên cạnh tờ hoá đơn: “Đã thanh toán đủ bằng một ly sữa.”

(Ký tên)

Tiến sĩ Howard Kelly.

Mắt đẫm lệ, cô gái xúc động thốt lên: “Lạy chúa, tình yêu thương bao la của người đã lan rộng trong trái tim và bàn tay con người.”

(*) Tiến sĩ Howard Kelly là một nhà vật lý lỗi lạc, đã sáng lập ra Khoa Ung thư tại trường Đại học John Hopkins năm 1895.

Văn Hải sưu tầm

Hạt giống tâm hồn: Tình iêu diệu kỳ

“Chỉ khi nào ta thật sự nhận ra rằng mình không có nhiều thời gian trên cõi đời này – và cũng không thể nào biết được khi nào lượng thời gian của ta sẽ hết – thì lúc ấy ta mới sống mỗi ngày thật trọn vẹn, sống như thể đó là ngày cuối cùng mình còn được sống.” - Elisabeth Kbler–Ross

Không một ai có thể biết được thần tình yêu sẽ ghé qua nơi nào và vào lúc nào. Có những lúc vị thần ấy thật sự khiến chúng ta phải ngạc nhiên khi chọn những nơi bất ngờ nhất làm bến đỗ, và Bệnh viện Phục hồi Chức năng ở ngoại ô Los Angeles chính là một trong số những nơi bất ngờ đó – một bệnh viện mà hầu hết các bệnh nhân đều không thể cử động theo ý muốn của mình được.

Ở một nơi mà tình yêu đôi lứa trước giờ vẫn là một điều rất xa vời thì việc một đám cưới giữa đôi nam nữ bệnh nhân trở thành một sự kiện trọng đại. Khi nghe được tin này, vài cô điều dưỡng đã bật khóc vì xúc động, còn viên quản lý Harry MacNamara lại cảm thấy ngạc nhiên xen lẫn một chút bối rối. Ông không biết phải làm thế nào để giúp cho họ có được một cuộc sống tốt nhất có thể. Thế nhưng cũng bắt đầu từ đó, ông đã quyết tâm chúc phúc cho mối tình ấy và xem những ngày này như là những ngày tuyệt vời nhất trong cả cuộc đời làm quản lý bệnh viện của mình. Câu chuyện bắt đầu vào một buổi sáng khi Michael, một bệnh nhân phải di chuyển bằng xe lăn và sống nhờ vào máy thở, đến trước cửa văn phòng của Harry.

– Harry, tôi muốn kết hôn. – Michael dõng dạc nói.

– Kết hôn ư? – Harry vô cùng ngạc nhiên và băn khoăn nghĩ bụng liệu đây có phải là chuyện nghiêm túc hay không. Ông vội hỏi: – Với ai?

– Tôi sẽ kết hôn với Juana. – Michael nói. – Chúng tôi yêu nhau thật lòng.

Harry cảm thấy bất ngờ đến không thể nói nên lời. Yêu à? Vậy là mũi tên của thần tình ái đã tìm được đích đến tại Bệnh viện Phục hồi Chức năng này. Nó đã xuyên qua hai cơ thể gần như bất lực trước bệnh tật và làm rung động con tim của họ – bất chấp một sự thật đau lòng là cả chàng trai và cô gái đều không thể tự ăn uống và thay quần áo, phải thở bằng máy thở và gần như chắc chắn là không bao giờ đi lại được nữa vì Michael bị teo cơ cột sống còn Juana thì bị đa xơ cứng.

Như đoán được sự nghi ngại của Harry, Michael đưa cho ông xem cặp nhẫn cưới như một minh chứng cho quyết định nghiêm túc của mình với một thái độ rạng rỡ chưa từng có từ nhiều năm nay. Sự thật là các nhân viên ở đây đang tiếp xúc với một Michael ngọt ngào và tử tế hơn bao giờ hết từ khi anh tìm thấy tình yêu của mình – một hình ảnh hoàn toàn khác hẳn so với một Michael bẳn gắt, dễ cáu giận mà họ từng biết trước đây.

Tuy nhiên, không một bác sĩ hay điều dưỡng nào dám phiền trách tính cách khó chịu đó của Michael khi họ biết được hoàn cảnh đáng thương mà anh phải trải qua. Do bị dị tật ở chân từ thuở mới lọt lòng nên Michael đã bị cha mẹ bỏ rơi. Anh lớn lên ở trại trẻ mồ côi, sống nhờ vào tấm lòng của các nhà hảo tâm. Nhưng số phận vẫn chưa buông tha anh. Michael thường xuyên bị các cơn đau tim hành hạ, có thể do cơ thể anh quá yếu khi mới sinh. Những năm sau đó, Michael gần như phải sống hẳn trong một trung tâm y tế từ thiện. Dần dần, chứng bệnh quái ác và sự cô độc đã biến anh thành một người luôn bi quan trước cuộc đời.

Khi còn ở trung tâm y tế ấy, Michael rất thân với Betty Vogle, một tình nguyện viên 70 tuổi. Anh xem bà như người mẹ của mình, người đã cho anh cảm thấy mình được yêu thương, được quan tâm.

Tại trung tâm, có lần Michael đã gặp một cô gái cũng phải ngồi xe lăn mà anh rất ấn tượng. Đó là một cô gái dịu dàng, có giọng nói nhỏ nhẹ và đôi mắt xanh thẳm. Khi Michael có ý định làm quen với cô ấy thì anh được biết cô đã chuyển đến nơi khác. Cô chỉ đến trung tâm của anh vỏn vẹn có một ngày – một khoảng thời gian quá ngắn để có thể bắt đầu nhen nhóm một mối quan hệ.

Không lâu sau, trung tâm đóng cửa, và Michael được chuyển đến Bệnh viện Phục hồi Chức năng này. Anh phải xa những người bạn cùng phòng quen thuộc, và tệ hơn nữa là xa Betty – người mẹ tinh thần của mình.

Từ đó, cuộc đời của Michael bước sang những chuỗi ngày dài u ám. Cảm giác cô đơn, trống trải tại nơi ở mới đã khiến Michael trở thành một người sống ẩn dật. Anh luôn giam mình trong phòng và không bao giờ bật đèn bất kể trời sáng hay tối. Biết tin, bà Betty đã quyết định đi xe hơn hai giờ đồng hồ để đến thăm anh. Thế nhưng, Michael vẫn không cảm thấy khá hơn, mà trái lại, tinh thần của anh ngày càng sa sút trầm trọng.Không một ai trong bệnh viện này có thể đến gần động viên, an ủi anh được.

Một ngày kia, khi đang nằm trong phòng thì Michael nghe một âm thanh cót két quen thuộc bên ngoài hành lang. Đó chính là âm thanh từ chiếc xe lăn của Juana – cô gái mà anh từng gặp khi còn ở trung tâm y tế.

Bất ngờ như một định mệnh thúc giục, Michael bật dậy, lăn xe như bay ra cửa. Khoảnh khắc mà ánh mắt anh dừng lại trên gương mặt của Juana dường như khiến cả trái đất ngừng vận động. Đó phải chăng chính là khoảnh khắc mà Thượng đế muốn mang đến để thay đổi hoàn toàn cuộc sống của anh? Juana đã thổi vào cuộc đời vốn u ám của Michael một luồng sinh khí mới.

Michael lại được ngắm nhìn những đám mây và bầu trời trong xanh. Cuộc sống lại trở nên tươi đẹp với nhiều niềm vui mới. Anh bắt đầu tham gia vào các chương trình giải trí của bệnh viện cũng như chuyện trò với mọi người nhiều hơn. Căn phòng u ám của anh thuở nào giờ lại luôn sáng đèn và ngập tràn ánh nắng. Thời gian trôi qua, tình cảm giữa Michael và Juana ngày càng sâu đậm. Những nỗi đau thể chất không còn là rào cản khi hai con người bất hạnh đã tìm được sự đồng điệu trong tâm hồn. Và chàng trai không thể đợi chờ lâu hơn nữa để thực hiện ước mong lớn nhất đời mình, đó là cầu hôn Juana, một bệnh nhân đã sống trên xe lăn từ năm mười bốn tuổi.

Từ thuở bé, Juana đã gặp rất nhiều vấn đề về sức khỏe. Việchọc trở nên vô cùng khó khăn với cô khi cô không đủ sức để ngồi học được quá một tiếng đồng hồ. Thấy kết quả trên lớp của con mình, thay vì tìm hiểu và chữa trị, cha cô – một người đàn ông nghiêm khắc và hung dữ – đã thường xuyên đánh đập cô. Đó là lý do cô luôn phải sống trong tâm trạng sợ hãi là một ngày nào đó, đến mẹ cũng sẽ không cần cô nữa. Vì vậy, vào những lúc sức khỏe tương đối tốt, cô gái tội nghiệp đã cố sức làm mọi việc trong nhà “như một đầy tớ gái”.

Năm mười ba tuổi, cô phải trải qua một cuộc phẫu thuật mởkhí quản mới có thể thở được. Cũng chính lần vào viện đó, các bác sĩ chẩn đoán cô bị chứng đa xơ cứng. Một năm sau đó, Juana phải ngồi xe lăn và phải thường xuyên vào viện để chữa trị. Một năm trước đây, Juana đã được chuyển đến điều trị nội trú tại bệnhviện này.

Hiểu rõ bệnh tật của mình nên khi Michael ngỏ lời cầu hôn, cô đã không tránh khỏi lo lắng. Cô gái lần đầu tiên biết được tình yêu đó đã hoang mang với ý nghĩ là làm sao cô có thể vực dậy từ nỗi đau khổ nếu đó chỉ là trò đùa quái ác của Michael.

“Michael bảo rằng anh ấy yêu tôi, và tôi rất sợ”, Juana nói, “Lúc đó, tôi nghĩ rằng anh ấy chỉ đang đùa giỡn với tình cảm của mình. Nhưng khi nhìn vào mắt anh ấy, tôi thấy được ở đó sự chân thành”.

Cuối cùng thì Juana cũng nhận lời và hôn lễ được họ dự tính tổ chức vào đúng ngày Lễ Tình nhân. Hôm ấy, trông Juana thật xinh đẹp trong chiếc áo cưới bằng satanh trắng, được điểm xuyết bằng những hạt ngọc trai và thân váy xòe đủ rộng để phủ quanh chiếc xe lăn và máy thở của cô. Viên quản lý Harry, rất tự hào trong vai trò là người chủ hôn, đã đưa Juana vào phòng sinh hoạt chung của bệnh viện, nơi trở thành một thánh đường nho nhỏ với một vị cha xứ được mời đến làm lễ. Dù là ngày vui nhưng gương mặt Juana đẫm lệ – những giọt lệ của niềm hạnh phúc vô bờ.

Chú rể Michael thì tươi tắn trong chiếc áo sơ mi trắng, khoác áo choàng đen và thắt một chiếc nơ rất vừa vặn để giấu đi vết mổ ngay khí quản của mình. Không khác gì Juana, anh rạng rỡ trong niềm vui sướng dâng trào.

Những điều dưỡng viên đứng đầy kín những ô cửa; bệnh nhân thì đầy phòng; còn các nhân viên trong bệnh viện thì đứng chật ních các hành lang. Tất cả đều tập hợp lại để chứng kiến khoảnh khắc thiêng liêng nhất – một kết thúc có hậu của một tình yêu diệu kỳ. Đó quả là một điều kỳ diệu vì trong lịch sử của bệnh viện xưa nay chưa từng có một đám cưới nào như thế.

Hôn lễ không chỉ là niềm hạnh phúc của riêng đôi tình nhân mà còn là niềm vui chung của tất cả mọi người trong bệnh viện. Janet Yamaguchi, trưởng bộ phận giải trí của bệnh viện, đã sắp đặt cẩn thận mọi thứ. Các nhân viên góp tiền lại mua bong bóng trắng và đỏ, chọn những đóa hoa cùng màu, và chuẩn bị một lối đi đầy lá rất lãng mạn. Bên cạnh đó, Janet còn nhờ đầu bếp của bệnh viện làm một chiếc bánh cưới ba tầng có vị chanh.

Buổi lễ diễn ra rất suôn sẻ. Janet đã dùng một sợi dây satanh trắng cột hai chiếc xe lăn của đôi tình nhân lại với nhau như để lưu dấu mãi mãi khoảnh khắc lãng mạn ấy.

Sau buổi lễ, vị cha xứ đã xúc động phát biểu: “Tôi đã cử hành hàng nghìn lễ cưới, nhưng đây mới là lễ cưới tuyệt vời nhất đối với tôi. Cả hai đã vượt qua được những rào cản tưởng chừng không gì phá vỡ nổi để đến với nhau. Tình yêu của họ thật đẹp và thật thuần khiết”.

Văn Hải sưu tầm